به نام خدا

سال سوم ، درس چهارم

حال

کلمه یا کلماتی است که کیفیت و حالت صاحب حال را بیان می کند و به دو نوع تقسیم می شود .

1. حال مفرد :

اسمی است منصوب و نکره و مشتق ( اسم فاعل ، اسم مفعول و صفت مشبهه ) که حالت صاحب حال خود را ( ذو الحال) بیان می کند و قالبا در پایان جمله می آید.

نکته:

حال مفرد در عدد ( مفرد ، مثنی ، جمع ) و جنس ( مذکر ، مونث ) با ذوالحال مطابقت می کند .

یَرجِعُ الطالبُ من المدرسةِ مسروراً .

          ↓                           ↓

   ذوالحال ( فاعل)                         حال مفرد و منصوب

ترجعُ الطالبةُ من المدرسةِ مسرورةً .

خَرَجَت النساءُ مِن البیتِ مُبتسماتٍ .

           ↓                         ↓

       جمع مونث                             حال مفرد و منصوب با کسره

 تَذهبُ المعلمتانِ الی المدرسةِ مسرورتَینِ .

              ↓                                 ↓

ذوالحال ( فاعل و مرفوع با الف)                       حال مفرد و منصوب با یا (مثنی)

نکته :

ذوالحال می تواند به صورت ضمیر بارز یا ضمیر مستتر نیز باشد .

    ذهبنا الی المدرسةِ مسرورینَ    -   عَفَو̂تُ عن المُذنِبِ کریماً .

        ↓                      ↓                   ↓                      ↓

      ذوالحال                              حال مفرد                 ذوالحال ( فاعل)                    حال مفرد

  اِذهَب̂ الی المسجد شاکراً .

                             ↓

                                         حال منصوب

 ترجمه :شکر گویان به سوی مسجد برو

نکته :

قالبا حال در پاسخ کیف ( چگونه ) می آید .

نَخرُجُ مِن الصَّف مُکبّرینَ .

                       ↓

                    حال مفرد و منصوب با یا

ترجمه : خارج می شویم از کلاس تکبیرگویان

کدام گذینه نمی تواند حال برایعبارت زیر باشد ؟

شاهَدتُهُم . . . .   .

1.محزوناً          2.محزونةً          3.محزونَینِ         4.محزونینَ

 

جواب :

گذینه سه جواب درست می باشد

در گذینه «1» ،  ضمیر (تُ ) می تواند برای مذکر بکار رود . پس درست است.

در گذینه «2» ، ضمیر (تُ ) می تواند برای مونث بکار رود پس درست است .

در گذینه «4» ، حال برای ضمیر «هم» ( جمع مذکر) بکار رفته است . پس درست است.

3.جمله حالیه ( حال جمله) :

گاهی جمله ی اسمیه یا فعلیه حال واقع می شوند و در واقع جمله جایگزین حال مفرد می شود . که به آن جمله حالیه ( منصوب محلا ) می گویند .

هر گاه جمله ای از نظر ارکان کامل باشد  و در آن اسم  معرفه ای وجود داشته باشد در این صورت اگر جمله ای پس از این بکار رود و اسم مهرفه را در جمله ی قبلی توضیح دهد یا درباره ی حالت آن باشد به این جمله در عربی جمله حالیه می گویند . بر سر جمله های حالیه « و » حالیه وارد می شود مگر این که جمله ی حالیه از نوع مضارع مثبت باشد.

مثال:

1. یَرجِعُ الطالبُ من المدرسةٍ مُبتَسِماً .

              ↓                           ↓

                  ذوالحال                               حال مفرد و منصوب

2. یَرجَعُ الطالبُ من المدرسةِ و هو یبتَسِمُ .

              ↓                                ↓

                  ذوالحال                             جمله حالیه و محلا منصوب

3. یَرجِعُ الطالبُ من المدرسةِ یَبتَسِمُ .

               ↓                          ↓

              ذو الحال ( معرفه)                   جمله حالیه محلا منصوب

4. یَرجعُ طالبٌ من المدرسة یَبتَسِمُ .

              ↓                         ↓

                     نکره                           جمله وصفیه محلا مرفوع

توجه : در جمله دوم ، « هو » به تنهایی مبتدا است و « یبتسم» خبر است .

ترجمه :

2. دانش آموز از مدرسه باز می گردد در حالی که لبخند می زند .

3. دانش آموز از مدرسه باز می گردد در حالی که لبخند می زند .

4. باز  می گردد از مدرسه دانش آموزی که لبخند می زند .

جمله وصفیه جمله ای است که اسم نکره را توصیف می کند و در ترجمه آن از کلمه « که » استفاده می شود .

 

1. تذهبونَ الی الصَّف و انتم مسرورونَ .

         ↓                           ↓

         ذو الحال                              جمله حالیه و محلا منصوب

2.تَرََی  الجبالَ  تَحسَبُها  جامدةً  و  هی تَمرُّ  مرَّ  السَّحابِ .

                     ↓                         ↓       ↓

       جمله حالیه محلا منصوب                        جمله حالیه     مفعول مطلق نوعی

     ذوالحال: مستتر أنت در تری                      ( ذوالحال)

3.ماذا تفعلُ و أنتَ لا تَنتَفِعُ بِه .

                             ↓

        جمله حالیه محلا منصوب ذوالحال : مستتر أنتَ در تفعل

ترجمه :

1.به کلاس می روید در حالی که شما خوشحالید .

2. کوه ها را می بینی در حالی که آن ها را بی حرکت می پنداری ، حال آن که آن ها همچون ابر حرکت مبی کنند .

3. چه کار می کنی در حالی که سودی از آن نمی بری .

نکته :

کلمه « وَحدَ » به معنی تنها در جمله حال مفرد می باشد به شرطی که به ضمیر متصل مضاف باشد .

مثال :

1. یذهَبُ حامدٌ الی الحانوتِ وَحدَه .

                                      ↓

                                           حال مفرد    مضاف الیه

                                           و منصوب   

2.أنتَ تسافِرُ وَحدَک .

                     ↓

                   حال مفرد    مضاف الیه

                   و منصوب   

 

 

 

 

 

لطفا در صورت استفاده از مطالب سایت حتما نام سایت قید شود

صفحه اصلی

نقشه سایت

تماس با ما

نظرات شما

معرفی کتاب
نظر سنجی
آمار سایت